کشتار مزار شریف

کشتار مزارشریف به واقعهٔ قتل‌عام مردم این شهر توسط طالبان، پس از تصرف مزارشریف در ۱۷ مرداد ۱۳۷۷ش، اشاره دارد. تحلیل‌گران مسائل سیاسی افغانستان درباره انگیزه این کشتار می‌نویسند؛ پس از سقوط کابل در مهرماه ۱۳۷۵ش، مزارشریف به مرکز اصلی جبهه متحد علیه طالبان تبدیل شد. اما طالبان در کمتر از یک‌سال در خرداد ۱۳۷۶ش مزارشریف را تصرف کرد و بلافاصله از سوی پاکستان، عربستان و امارات به رسمیت شناخته شدند؛ اما تنها دو روز بعد، با قیام نیروهای محلی (هزاره، تاجیک و ازبک)، ضمن تحمل تلفات سنگین، مجبور به عقب‌نشینی شدند. در پی این شکست، طالبان در واکنش به قیام، دست به بازداشت گسترده، کشتار و محاصره اقتصادی مناطق هزاره‌نشین در کابل، هرات و مرکز افغانستان زدند.

براساس گزارش‌های مربوط، در ۱۶ مرداد ۱۳۷۷ش، طالبان با پشتیبانی نظامی پاکستان و عربستان دوباره به مزارشریف نزدیک شدند. با همکاری بخشی از نیروهای حزب اسلامی افغانستان، طالبان توانستند حدود دو هزار رزمنده شیعه حزب وحدت را که از هزارستان اعزام شده بودند، غافلگیر کرده و قتل‌عام کردند. پس از ورود طالبان به شهر، حمله به غیرنظامیان آغاز شد و از روز دوم، تمرکز عملیات بر هدف قرار دادن جمعیت شیعه هزاره قرار گرفت.

گزارش دیده‌بان حقوق بشر حاکی از اعدام صدها مرد و پسر هزاره در جریان بازرسی‌های خانه‌به‌خانه توسط طالبان برای جلوگیری از مقاومت احتمالی است. همچنین، در حمله به کنسولگری ایران، هشت کارمند آن و یک خبرنگار کشته شدند. این نهاد تعداد تلفات غیرنظامی را حدود دو هزار نفر تخمین زده است. افراد بازداشت‌شده در کامیون‌ها به سمت شبرغان منتقل شدند که بسیاری از آنها به‌دلیل شرایط نامناسب (خفگی، تشنگی، گرما) جان باختند. گفته شده شاهدان عینی از حضور سربازان خارجی (عرب، پاکستانی، چچنی) در میان نیروهای طالبان خبر داده‌اند. علاوه‌بر این، طالبان مقبره عبدالعلی مزاری را تخریب و جنازه‌اش را سنگ‌باران کردند و در شهرهای همسایه مانند چمتال، چهارکنت و شولگره نیز دست به کشتار زدند.